บทความเรื่องนี้ อ.ณัฐกิจ (สุกิจ) แสงประดับ ได้เขียนไว้ให้ป้าอรฯ นานพอสมควร
สืบเนื่องมาจากหลังการแข่งขันหมากฮอสแต่ละรายการเสร็จสิ้นลง
จะมีข้อวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับการจัดการแข่งขันเสมอ
ป้าอร จึงได้รียนถาม อ. สุกิจว่า สมัยก่อน มีการจัดการแข่งขันหมากฮอสกันอย่างไร
จึงได้บทความชิ้นนี้ขึ้นมา เป็นการจัดการแข่งขันหมากฮอสในยุคปี พ.ศ.2523-24
ซึ่งดูเหมือนจะเป็นยุคทองของวงการหมากฮอสก็ว่าได้
เนื่องจากเซียนฮอสที่เกิดขึ้นในช่วงนี้ล้วนมีชื่อเสียงยาวนานเป็นที่รู้จักมาจนถึงปัจจุบัน |  |
การจัดแข่งขันหมากฮอสในความทรงจำของผม
อ.ณัฐกิจ (สุกิจ) แสงประดับ
ผมเคยเข้าร่วมแข่งขันหมากฮอสระดับประเทศเพียงครั้งเดียว เมื่อปี พ.ศ.2523-24
จัดโดยชมรมหมากฮอส ก่อนการแข่งขันครั้งนั้นนักหมากฮอสในประเทศไทยยังไม่ค่อยสามัคคีกันนัก
มีหลายคนนึกระแวงว่าชมรมจัดแข่งครั้งนี้เพื่อปั้นใครบางคนให้เป็นแชมป์
คณะกรรมการจึงจัดให้มีการศึกษาเรื่องราวของหมากฮอสอังกฤษอเมริกันและหมากรุกสากล
เพื่อนำมาปรับใช้เท่าที่จะทำได้ในขณะนั้น
โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะให้การทำงานของชมรมเป็นที่เชื่อถือของคนในวงการ
สุดยอดฝีมือทุกคนในยุคนั้นเข้าร่วมแข่งอย่างครบถ้วน
และกีฬาหมากฮอสเป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป
หมากฮอสน่าจะเป็นหมากกระดานเก่าแก่ที่สุดในโลก
เพราะสามารถสืบสาวประวัติย้อนหลังไปได้ถึงกว่า 4,000 ปี
มีหลักฐานว่ากษัตริย์อียิปต์โบราณเคยเล่นหมากฮอส
ต่อมาหมากฮอสได้แพร่หลายไปยังประเทศต่างๆ แทบจะทั่วโลก
แต่กฎกติกาการเล่นได้เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและความพอใจของแต่ละท้องถิ่น
หมากฮอสในรูปแบบที่คนไทยทั่วไปนึกว่าเป็นหมากฮอสสากลนั้น
ที่จริงเป็นเพียงรูปแบบที่เล่นกันในประเทศอังกฤษและอเมริกา
ส่วนประเทศอื่นๆ ต่างก็มีรูปแบบการเล่นของตนเอง
ซึ่งก็มีบ้างที่หมากฮอสของบางประเทศมีรูปแบบเหมือนกันทุกประการกับหมากฮอสของประเทศอื่น
เนื่องจากหมากฮอสเป็นกีฬาที่สามารถจดจำแต้มที่เล่นได้โดยง่าย
จึงเกิดบันทึกการแข่งขัน บันทึกการค้นคว้าแต้ม รูปหมากกล และรูปล็อกต่างๆ
สืบทอดต่อเนื่องกันมาเป็นเวลายาวนาน
เมื่อประมาณสามสิบปีก่อนนี้ในการแข่งหมากฮอสอังกฤษอเมริกันแต่ละครั้ง
กว่าจะเริ่มมีการแพ้ชนะกันได้ก็มักจะต้องเล่นกันร่วมสามสิบกระดานขึ้นไป
จึงเกิดการเล่นแบบสามก้าวบังคับขึ้น
คือบังคับการขึ้นหมากของทั้งสองฝ่ายรวมสามก้าวแรกแล้วค่อยให้นักกีฬาคิดต่อกันเอาเอง
หมากรุกมีต้นกำเนิดที่แคว้นปัญจาปในประเทศอินเดีย
ตั้งแต่ประมาณปี พ.ศ.1,100 แล้วก็แพร่หลายออกไปเช่นเดียวกับหมากฮอส
แต่ในยุคหนึ่งกลุ่มประเทศแถบทวีปยุโรป
ได้พร้อมใจกันปรับเปลี่ยนกฎกติกาหมากรุกของแต่ละประเทศให้เหมือนกัน
จนกลายมาเป็นหมากรุกสากลในปัจจุบัน
หมากรุกสากลจึงเป็นหมากกระดานที่มีการแข่งขันระดับประเทศมากมาย
มีเรื่องของเกียรติยศ ชื่อเสียง และผลประโยชน์เข้ามาเกี่ยวข้องอยู่มาก
ทำให้เกิดปัญหาและข้อขัดแย้งหลายอย่าง
จึงได้มีความพยายามปรับปรุงกฎกติกาการแข่งขันขึ้นมาเป็นระบบ
เพื่อขจัดปัญหาและข้อขัดแย้งที่พบ
ทั้งนี้หลายสิ่งหลายอย่างที่เคยเกิดในวงการหมากรุกสากลก็เคยเกิดขึ้น
หรือทำท่าว่าจะเกิดขึ้นในวงการหมากฮอสของไทยเหมือนกัน เช่น
- การแข่งขันใช้ช่วงเวลายาวนานเกินไป ทำให้จัดลำบากและมีนักกีฬาเข้าร่วมน้อย
- กรรมการใช้กฎกติกาที่เอื้อต่อนักกีฬาบางกลุ่มบางคน
- กรรมการใช้วิธีจับฉลาก แต่แอบทำฉลากเพื่อช่วยนักกีฬาบางคน
- นักกีฬาบางคนตกรอบเร็วเกินไป ทำให้หมดสนุกและไม่อยากมาแข่งอีก
- นักกีฬาบางคนที่เข้ารอบลึกๆ มีอาการเหนื่อยล้า ทำให้แต้มออกมาไม่ดี
- นักกีฬาบางคนจับกลุ่มกันเทคะแนนช่วยพรรคพวก
- ผลการจัดอันดับมือวางหรือผลการแข่งขันค้านสายตาคนดูมากไป ทำให้ขาดความน่าเชื่อถือ
